هالوپریدول Haloperidol

هشدار

در صورت استفاده این دارو توسط افراد مسن مبتلا به زوال عقل، ممکن است خطر عوارض جانبی جدی و احتمالاً کشنده (مانند نارسایی قلبی، ضربان قلب سریع و نامنظم، ذات‌الریه) کمی افزایش یابد. این دارو برای درمان مشکلات رفتاری مربوط به زوال عقل تأیید نشده است. درباره خطرات و مزایای این دارو و همچنین سایر روش‌های درمانی موثر و احتمالاً ایمن برای مشکلات رفتاری مربوط به زوال عقل، با پزشکتان مشورت کنید.

موارد کاربرد

هالوپریدول برای درمان برخی اختلالات ذهنی/ خلقی (مثلا اسکیزوفرنی و اختلالات اسکیزوافکتیو) استفاده می‌شود. این دارو به شما کمک می‌کند بهتر فکر کنید، عصبی نباشید و در زندگی روزمره فعالیت داشته باشید. همچنین می‌تواند مانع خودکشی در افرادی که احتمال آسیب رساندن به خود دارند، شود و به آنها کمک کند. باعث کاهش پرخاشگری و تمایل به آزار دیگران نیز می‌شود. این دارو، افکار منفی و توهمات را کاهش می‌دهد. هالوپریدول همچنین می‌تواند برای درمان حرکات کنترل‌نشده و طغیان واژه‌ها و اصوات مربوط به سندرم توره استفاده شود. هالوپریدول همچنین برای مشکلات رفتاری شدید در کودکان بیش‌فعال، هنگامی که سایر درمان‌ها یا داروها موثر نبوده است، استفاده می‌شود. هالوپریدول یک داروی روانپزشکی (از نوع ضد روان‌پریشی) است که با کمک به برقراری تعادل برخی مواد طبیعی خاص در مغز (انتقال‌دهنده‌های عصبی) کار می‌کند.

نحوه استفاده از هالوپریدول

طبق دستور پزشک این دارو را از طریق دهان به همراه غذا یا بدون غذا مصرف کنید. اگر از فرم مایع این دارو استفاده می‌کنید، دوز را با استفاده از یک قاشق مخصوص اندازه‌گیری دارو یا قطره‌چکان، به دقت اندازه بگیرید. اگر قطره چکان ندارید، از داروساز خود یک سرنگ خوراکی اندازه‌گیری شده بخواهید تا دوز شما درست شود. دوز مصرفی ارایه شده به شما بر اساس شرایط پزشکی، سن و پاسخ شما به درمان است. به طور منظم از این دارو استفاده کنید تا بهترین اثرات این دارو را ببینید. سعی کنید هر روز راس یک ساعت معین از آن استفاده کنید تا وعده‌ای را فراموش نکنید.

بدون تأیید پزشکتان به طور ناگهانی مصرف این دارو را قطع نکنید. با قطع ناگهانی دارو، ممکن است شرایط بدی برایتان رخ دهد. پزشک معمولا دوز مصرفی شما را به آرامی کاهش می‌دهد. اگر وضعیت شما طی استفاده از این دارو، بد یا وخیم شد، یا در صورت عدم بهبودی، به پزشک خود اطلاع دهید.

عوارض جانبی

سرگیجه، سبکی سر، خواب‌آلودگی، مشکل در دفع ادرار، اختلالات خواب، سردرد و اضطراب ممکن است رخ دهد. در صورت تداوم یا بدتر شدن این عوارض، سریعاً به پزشکتان اطلاع دهید.

سرگیجه و سبکی سر می‌تواند خطر زمین خوردن را افزایش دهد. هنگام برخاستن از حالت نشسته یا خوابیده، به آرامی بلند شوید.

در صورت بروز هر یک از عوارض جانبی زیر، به سرعت به پزشکتان اطلاع دهید: اسپاسم و گرفتگی عضلانی، لرزش، بی‌قراری، حالت ماسک مانند صورت، و هذیان‌گویی. پزشک ممکن است داروی دیگری را برای شما تجویز کند که با هالوپریدول مصرف کنید تا این عوارض را کاهش دهد.

به یاد داشته باشید که پزشک این دارو را برای شما تجویز کرده است. بنابراین قطعا سود مصرف دارو برای شما بیش از خطر عوارض جانبی آن است. بسیاری از افرادی که از این دارو استفاده می‌کنند عوارض جانبی جدی ندارند.

افزایش پرولاکتین

در موارد نادر، هالوپریدول ممکن‌است سطح یک ماده شیمیایی خاص در بدن (پرولاکتین) را افزایش‌دهد. برای خانم‌ها، این افزایش پرولاکتین ممکن است منجر به تولید ناخواسته شیر مادر، قطع قاعدگی یا مشکل در بارداری شود. برای مردان، ممکن‌است منجر به کاهش توانایی جنسی، ناتوانی در تولید اسپرم یا بزرگ‌شدن پستان‌ها گردد. در صورت بروز هریک از این علائم، بلافاصله به پزشکتان اطلاع‌دهید.

به‌ندرت مردها ممکن‌است نعوظ دردناک یا طولانی‌مدت به‌مدت ۴ ساعت یا بیشتر داشته‌باشند. اگر این حالت اتفاق افتاد، استفاده از این دارو را متوقف کرده و بلافاصله کمک پزشکی بگیرید. زیرا ممکن‌است منجر به مشکلات دائمی شود.

این دارو به‌ندرت ممکن‌است باعث ایجاد وضعیتی شود که تحت عنوان دیسکینزی تاردیو یا تاخیری (Tardive Dyskinesia) شناخته‌می‌شود. در برخی موارد، این شرایط ممکن‌است دائمی باشد. درصورت بروز هرگونه کشیدگی یا گرفتگی صورت یا عضله مانند فشردن زبان پشت دندان‌ها یا تانگ تراستینگ (Tongue thrusting)، حرکات جویدن، تورم یا جمع‌شدن دهان یا لرزش غیرقابل کنترل، بلافاصله به پزشکتان اطلاع‌دهید.

این دارو به‌ندرت ممکن‌است باعث ایجاد یک بیماری بسیار جدی به‌نام سندرم نورولپتیک بدخیم (NMS) شود. درصورت داشتن هر یک از علائم زیر، فوراً کمک پزشکی بگیرید: تب، درد/ حساسیت/ ضعف و گرفتگی عضلات، خستگی شدید، گیجی شدید، تعریق، ضربان قلب سریع یا نامنظم، ادرار تیره، علائم مشکلات کلیوی (مانند تغییر در مقدار ادرار).

در صورت بروز هریک از این عوارض جانبی نادر اما جدی، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید: حالت تهوع یا استفراغ مداوم، معده یا شکم درد، زردی چشم یا پوست، تشنج، علائم عفونت (مانند تب، گلودرد مداوم).

در صورت بروز هریک از این عوارض جانبی نادر اما بسیار جدی، سریعاً به پزشکتان اطلاع‌دهید و به‌دنبال فوریت‌های پزشکی باشید: ضربان قلب آهسته، سرگیجه شدید، درد قفسه سینه، غش کردن.

واکنش آلرژیک بسیار جدی به این دارو نادر است. با این حال، در صورت مشاهده علائم واکنش آلرژیک جدی، از جمله موارد زیر، به پزشکتان اطلاع دهید و کمک پزشکی بخواهید: اگزما، خارش/ تورم (به‌خصوص صورت/ زبان/ گلو)، سرگیجه شدید، مشکل تنفسی.

مواردی که در بخش‌های بالا ذکر شد، لیست کاملی از عوارض‌جانبی احتمالی نیست. اگر متوجه عوارض دیگری شدید که در بالا ذکر نشده، حتما با پزشکتان تماس‌بگیرید.

موارد احتیاط

قبل از مصرف هالوپریدول، در صورتی‌که به آن حساسیت دارید یا اگر مبتلا به انواع دیگری از آلرژی­‌ها هستید، در این‌باره با پزشکتان صحبت‌کنید. این دارو ممکن‌است شامل مواد غیرفعالی باشد که موجب واکنش‌­های آلرژیک یا مشکلات دیگر شود. برای کسب اطلاعات بیشتر با داروساز خود صحبت‌کنید.

قبل از استفاده از این دارو، سابقه پزشکی خود را به پزشک اطلاع دهید. به‌خصوص: یک مشکل شدید در سیستم عصبی (افسردگی شدید CNS)، بیماری پارکینسون، اختلال دوقطبی، مشکل در ادرار کردن (مثلا به دلیل مشکلات پروستات)، سابقه شخصی یا خانوادگی گلوکوم یا آب‌سیاه چشم، مشکلات قلبی (مثلا آنژین)، تیروئید پرکار، تشنج، تعداد پایین گلبول‌های سفید خون.

QT طولانی

هالوپریدول ممکن‌است شرایطی را ایجاد کند که بر ریتم قلب تأثیر بگذارد (QT طولانی). QT طولانی می‌تواند به‌ندرت باعث ضربان قلب سریع و نامنظم (به‌ندرت کشنده) و علائم دیگری (مانند سرگیجه شدید، غش‌کردن) شود که بلافاصله به مراقبت پزشکی نیاز دارد.

اگر شرایط پزشکی خاصی داشته‌باشید یا داروهای دیگری مصرف‌کنید که ممکن‌است باعث QT طولانی شود، خطر QT طولانی افزایش‌می‌یابد. قبل از استفاده از هالوپریدول، فهرست تمام داروهای مصرفی یا داشتن هریک از شرایط زیر را به پزشکتان اطلاع‌دهید: برخی مشکلات قلبی (مانند نارسایی قلبی، ضربان قلب آهسته، QT طولانی در EKG)، سابقه خانوادگی برخی از مشکلات قلبی (QT طولانی در EKG، ایست قلبی ناگهانی).

سطح پایین پتاسیم یا منیزیم در خون نیز ممکن‌است خطر QT طولانی را افزایش‌دهد. این خطر ممکن‌است درصورت استفاده از داروهای خاص (مانند داروهای ادرارآور/ «قرص‌های آب») یا داشتن شرایطی مانند تعریق شدید، اسهال یا استفراغ افزایش‌یابد. در مورد استفاده بی‌خطر هالوپریدول با پزشکتان صحبت‌‌کنید.

این دارو ممکن‌است شما را گیج یا خواب‌آلود کند یا بینایی شما را تار کند. تا زمانی‌که احساس خواب‌آلودگی یا بینایی ضعیف دارید، از رانندگی، استفاده از ماشین‌آلات و کارهایی که نیاز به هوشیاری یا دید واضح دارند، خودداری کنید. همچنین از مصرف نوشیدنی‌های الکلی نیز خودداری کنید. در صورت استفاده از ماری‌جوانا (شاهدانه) با پزشکتان صحبت‌کنید.

قبل از انجام هرگونه عمل جراحی، تمامی محصولات مورد استفاده‌تان (از جمله داروهای تجویزشده، داروهای بدون‌نسخه و محصولات گیاهی) را به پزشک یا دندانپزشک خود بگویید.

این دارو می‌تواند تعریق را کاهش دهد و شما را دچار گرمازدگی کند. از کار سخت و ورزش در هوای گرم خودداری کنید.

افراد مسن

افراد مسن ممکن است نسبت به عوارض جانبی این دارو، به‌خصوص خواب‌آلودگی، سرگیجه، سبکی سر، مشکل در ادرار کردن و اثرات قلبی مانند QT طولانی حساس باشند. خواب‌آلودگی، سرگیجه و سبکی سر می‌تواند خطر زمین خوردن را در سالمندان افزایش دهد.

دوران بارداری

در دوران بارداری، این دارو باید فقط در مواردی که به بسیار موردنیاز است استفاده شود. نوزادان متولد شده از مادرانی که در طول ۳ ماه آخر بارداری از این دارو استفاده کرده‌اند، ممکن است به‌ندرت دچار علائمی مانند مشکلات تغذیه یا تنفسی، خواب‌آلودگی، گرفتگی یا لرزش عضلات یا گریه مداوم شوند. اگر در نوزاد تازه متولد شده خود به خصوص در ماه اول، متوجه هریک از این علائم شدید، بلافاصله به پزشکتان اطلاع دهید.

از آنجا که مشکلات ذهنی/ خلقی درمان نشده (مانند اسکیزوفرنی، اختلالات اسکیزوافکتیو) می‌تواند یک بیماری جدی باشد، مصرف این دارو را قطع نکنید، مگر اینکه به دستور پزشکتان انجام شود. اگر قصد بارداری دارید یا احتمال می‌دهید باردار باشید، فورا با پزشک خود در مورد مزایا و خطرات استفاده از این دارو در دوران بارداری صحبت کنید.

این دارو به شیر مادر منتقل می‌شود و ممکن است اثرات نامطلوبی بر نوزاد شیرخوار بگذارد. قبل از شیردهی با پزشک خود مشورت کنید.

تداخلات دارویی

تداخلات دارویی ممکن است نحوه عملکرد داروهای شما را تغییر دهد یا خطر ابتلا به عوارض‌جانبی جدی را افزایش‌دهد. مقاله حاضر شامل فهرستی جامعی از همه تداخلات دارویی احتمالی نیست. لیستی از تمام موادی که مصرف‌می‌کنید (شامل داروهای بدون‌نسخه و محصولات‌گیاهی) تهیه‌کنید و آن را با پزشکتان به اشتراک بگذارید. بدون تأیید پزشک، دوز داروها را شروع، قطع یا تغییر ندهید.

برخی از محصولاتی که ممکن‌است با این دارو تداخل داشته‌باشند عبارتند از: داروهای آنتی کولینرژیک (مثلا داروهای ضد اسپاسم مانند آلکالوئیدهای بلادونا، اسکوپولامین)، کابرگولین، کتوکونازول، لیتیوم، متیلدوپا، داروهای بیماری پارکینسون (مانند لوودوپا و کاربیدوپا، سلژیلین)، پاروکستین، پرگولید، کوینوپریستین-دالفوپریستین، ریفامپین، ساکویناویر.

بسیاری از داروها علاوه بر هالوپریدول ممکن است بر ریتم قلب (QT طولانی) تأثیر بگذارند. از جمله آمیودارون، دوفتیلید، پیموزید، کینیدین، ​​سوتالول، پروکائین آمید، آنتی‌بیوتیک‌های ماکرولاید (مانند اریترومایسین) و غیره. بنابراین، قبل از استفاده از هالوپریدول، لیست تمام داروهایی که در حال حاضر استفاده می‌کنید را به پزشکتان گزارش دهید.

در صورت استفاده از سایر محصولاتی که باعث خواب‌آلودگی می‌شوند از جمله داروهای تسکین‌دهنده درد یا سرفه (مانند کدئین، هیدروکدون)، الکل، ماری‌جوانا (شاهدانه)، داروهای خواب‌آور یا ضد اضطراب (مانند آلپرازولام، لورازپام، زولپیدم)، شل‌کننده‌های عضلانی (مانند کاریزوپرولول، سیکلوبنزپرین) یا آنتی‌هیستامین‌ها (مانند ستیریزین، دیفن هیدرامین) با پزشک خود مشورت کنید.

برچسب روی تمام داروهای خود را بررسی کنید (مانند محصولات آلرژی یا سرفه و سرماخوردگی). زیرا ممکن‌است حاوی موادی باشند که باعث خواب آلودگی می‌شوند. می‌توانید از داروساز نحوه استفاده مطمئن داروها را بپرسید.

اوردوز یا مصرف بیش از حد

اگر دارو را اشتباهاً بیش از حد مصرف کردید و علائم جدی مانند از احساس بیهوشی یا مشکل تنفسی شدید دارید، با اورژانس یا پزشکتان تماس بگیرید.

نکات

این دارو را به افراد دیگر ندهید.

دوز از دست رفته

اگر یک دوز از دارو را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اگر نزدیک زمان دوز بعدی است، از دوز فراموش شده صرف‌نظر کنید. دوز بعدی را در زمان معین مصرف کنید. دوز را برای جبران دو برابر نکنید.

شرایط نگهداری

دارو را در دمای اتاق بین 59-86 درجه فارنهایت (15-30 درجه سانتیگراد) و دور از نور و رطوبت نگهداری کنید. در حمام نگهداری نکنید. داروها را از دسترس کودکان و حیوانات خانگی دور نگه دارید.