خانه » اختلال شخصیت مرزی » اختلال شخصیت مرزی
اختلال شخصیت مرزی

اختلال شخصیت مرزی

Author : Dr. Kamyar Sanaie

شخصیت عبارت است از الگوهای رفتاری مشخص و ثابت که به‌واسطه آن فرد دنیا، دیگران و خودش را از آن طریق درک کرده و با آن ارتباط برقرار می‌کند. اختلال‌های شخصیت الگوهای سخت، غیرقابل انعطاف و ناسازگاری هستند که باعث ایجاد مشکل در روابط اجتماعی و کارکردهای فرد شده و باعث استرس در فرد می‌شوند. این الگوها بر همه جنبه‌های زندگی تاثیر می‌گذارند و با انتظارات فرهنگی دیگران به‌شدت متفاوت هستند.

ویژگی اصلی اختلال شخصیت مرزی داشتن روابط بی‌ثبات با دیگران است. این روابط می‌تواند روابط عاطفی، دوستی و یا روابط با اعضای خانواده باشد. آنها ترس شدیدی از ترک شدن دارند و می‌ترسند دیگران آنها را ترک کنند. به‌طور مثال، اگر دوست فرد مرزی سر قرار دیر بیاید، او دچار وحشت می‌شود و تصور می‌کند حتما نمی‌خواهد بیاید و نیامدن او نیز نشانه ترک کردن او و رابطه و نیز بد بودن او است. واکنش آنها در قبال احساس طرد و ترک، خشم شدید است. آنها به‌شدت از احساس تنهایی می‌ترسند و تحمل آن را ندارند.

افراد دچار اختلال شخصیت مرزی قدرت تصمیم‌گیری ندارند و به‌صورت لحظه‌ای تصمیماتشان عوض می‌شود. هیجانات آنها نیز به‌سرعت تغییر می‌کند و از یک حس به حس دیگر تبدیل می‌شود. لحظه‌ای از خوشحالی می‌خندند، ولی ممکن است لحظه دیگر غم تمام وجود او را بگیرد.

افراد دچار اختلال شخصیت مرزی تصویر ثابتی از خود در ذهن ندارند. اگر امروز از شما بخواهیم درباره خودتان توضیح دهید، درباره علاقمندی‌ها، اخلاقیات، کارهایی که می‌خواهید در آینده انجام دهید و ارزش‌های زندگی‌تان توضیح می‌دهید و اگر ماه بعد از شما سوال کنیم، گفته‌های شما تفاوت چندانی نمی‌کند. ولی شخصیت مرزی اهداف، اخلاقیات و ارزش‌هایش نوسان دارد و به‌شدت تغییر می‌کند. حتی گرایش‌های جنسی او نیز ممکن است تغییر کند. همه چیز در زندگی آنها همانند فصل‌های سال متغیر است. روابط آنها، هیجانات آنها، تصمیمات و تصویرشان از خود، همگی در واکنش به اتفاقات بیرونی، استرس‌ها و خبرهای بد تغییر می‌کند. آنها گاهی احساس می‌کنند وجود ندارند، بالاخص این اتفاق زمانی می‌افتد که رابطه معنادار با کسی ندارند و حمایتی دریافت نمی‌کنند.

افرادی که دچار اختلال شخصیت مرزی هستند، به‌ندرت احساس رضایت و شادی از زندگی دارند. اکثرا دچار ملال و دلزدگی هستند و از درون احساس تهی بودن می‌کنند. آنها به‌شدت تکانشی عمل می‌کنند و رفتارهای خود آسیب‌زننده دارند. به‌طور مثال، به خودشان چاقو می‌زنند و خود را می‌سوزانند، رفتارهای جنسی پرخطر و تلاش‌هایی برای خودکشی دارند. آنها این رفتارها را برای آن دارند که با ایجاد درد در خود، احساس زنده بودن کنند.

ویژگی‌های اختلال شخصیت مرزی، اختلالی فراگیر است و بر تمامی حوزه‌های زندگی فرد از جمله کار، تحصیل، روابط فردی و اجتماعی فرد تاثیر می‌گذارد و آنها را دچار مشکل می‌کند.

تهدید به خودکشی در آنها بسیار شایع است و ۸ تا ۱۰ درصد افراد شخصیت مرزی اقدام به خودکشی‌شان موفق است. رفتارهای خودکشی در آنها معمولاً پس از ترک و طرد شدن و از دست رفتن رابطه و یا مراقب اصلی انجام می‌شود. در زمانی که استرس آنها شدید می‌شود، افکار سوءظن نیز پیدا می‌کنند. نشانه‌های آنها با بازگشت رابطه و یا مراقب اصلی از بین می‌رود.

از افراد مشهوری که به اختلال شخصیت مرزی دچار هستند، می‌توان از: امی واینهاوس- بریتنی اسپیرز- لیندسی لوهان- آنجلینا جولی.

رابطه با فرد دارای اختلال شخصیت مرزی

رابطه با فردی که دچار اختلال شخصیت مرزی است، همواره پُر است از فراز و فرودها. او زمانی احساس عشق شدید می‌کند و زمانی دیگر رابطه‌اش را با شما تمام می‌کند. شما زمانی بهترین فرد روی زمین برای او هستید و زمانی بدترین. آنها همیشه نگرانند که مبادا شما آنها را رها کنید، اما در عین حال از صمیمیت زیاد نیز می‌ترسند. آنها همیشه نشانه‌هایی در رابطه پیدا می‌کنند که به‌تصور آنها، شما می‌خواهید ترکشان کنید و در نتیجه تلاش‌های مذبوحانه‌ای جهت نگه داشتن شما در رابطه می‌کنند.

آنها در رابطه بسیار دروغ می‌گویند که البته ممکن است دلیلش متفاوت دیدن دنیا باشد. اکثر آنها در کودکی مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفته‌اند، بنابراین ممکن است مشکلاتی در رابطه با مسائل جنسی داشته باشند. تحقیقات نشان می‌دهد زنانی که اختلال شخصیت مرزی دارند، نگاه منفی‌تری نسبت به رابطه جنسی دارند و در رابطه جنسی احساس فشار می‌کنند و تمایلی به رابطه ندارند. تحقیقی در رابطه با ارتباط رابطه جنسی با اختلال شخصیت مرزی در مردان وجود ندارد.

تحقیقات همچنین نشان می‌دهد افراد مرزی تعداد عشق‌های رمانتیک بیشتری را در طول زمان دارند و حاملگی‌های ناخواسته نیز در آنها بیشتر است. همچنین بر اساس تحقیقات انجام شده، احتمال شکست رابطه با افراد دچار اختلال شخصیت مرزی بالا است. اگر بخواهید رابطه خود را با آنها تمام کنید، آنها به‌خود آسیب می‌زنند و تهدید به خودکشی می‌کنند تا شما را در رابطه نگاه دارند. این موضوع فشار زیادی به شما وارد می‌کند.

اما با وجود همه این مشکلات، چرا کسی بخواهد با اختلال شخصیت مرزی در ارتباط قرار بگیرد؟ اولاً آنها در اکثر مواقع بسیار مهربان، خوب و حامی هستند. آنها ویژگی‌هایی دارند که آنها را تبدیل به یک شریک رمانتیک و فوق‌العاده می‌کند. زیرا آنها هیجانات عمیق عاطفی زیادی از خود نشان می‌دهند و نیاز شدیدی به صمیمیت دارند. اما نباید به این احساسات اعتماد کنید. متاسفانه این نوع ارتباط تنها در اوایل رابطه است، زمانی که شما هنوز بهترین فرد روی زمین برای او هستید. دوران ماه عسل به‌زودی تمام می‌شود و پس از مدتی شما برای او بدترین فرد روی زمین می‌شوید. زیرا نحوه تفکر فرد مرزی، سیاه و سفید است. وقتی متوجه شود شما نیز مانند همه انسان‌های دیگر نقص دارید و کامل نیستید، کاملاً از چشم او خواهید افتاد. اما جالب آن است که با وجود آنکه در ذهن آنها پس از مدتی بی‌ارزش می‌شوید، ولکن آنها در رابطه می‌مانند و برای نگاه داشتن شما در رابطه، ترفندهای بسیاری را به‌کار می‌برند.

بنابراین مواظب عشق‌های طوفانی از سمت دیگری باشید، زیرا ممکن است نشانه اختلال شخصیت مرزی باشد.

همه‌گیر شناسی

این اختلال غالباً در ابتدای جوانی بروز پیدا می‌کند، زیرا تا پیش از آن شخصیت ثبات و شکل خود را پیدا نکرده است و احتمال تغییر دارد؛ در حالیکه اختلال‌های شخصیت الگوهایی غیرقابل انعطاف و ثابت هستند. در صورتی که بخواهیم برای نوجوانان تشخیص اختلال مرزی بدهیم، باید نشانه‌ها حداقل به‌مدت یکسال در فرد حضور داشته باشد.

تخمین زده می‌شود که اختلال شخصیت مرزی حدود ۲ درصد جامعه را شامل شود که ۷۵ درصد از آن را زنان تشکیل می‌دهند. مانند همه اختلال‌های شخصیتی، این اختلال نیز با افزایش سن و ورود به دهه چهارم و پنجم از شدت نشانه‌های آن کاسته می‌شود.

نشانه‌های اختلال شخصیت مرزی

  1. تلاش زیاد برای اجتناب از ترک و یا طرد شدن (ترک شدن واقعی یا تصوری)
  2. الگوی روابط بی‌ثبات با دیگران
  3. فقدان هویت ثابت
  4. رفتارهای تکانشی که باعث آسیب می‌شود
  5. تمایلات خودکشی از جمله عمل خودکشی و یا تهدید به آن
  6. بی‌ثباتی هیجانی و عاطفی
  7. احساس تهی بودن همیشگی
  8. خشم‌های انفجاری و غیرقابل کنترل
  9. افکار سوء ظن و تجربه گسستگی از زمان و مکان

دلایل ایجاد اختلال شخصیت مرزی

محققان امروزه نمی‌دانند چه چیز علت به‌وجود آمدن اختلال شخصیت مرزی است. دانشمندان در این زمینه تئوری زیستی- روانی- اجتماعی را مطرح کرده‌اند. آنها باور دارند که عوامل ۱) زیستی ژنتیکی ۲) اجتماعی همانند نحوه برخورد و تعاملات فرد در طول رشد در خانواده و در بین دوستان ۳) روانی همانند خلق و خو و مهارت برخورد با استرس‌ها، در ایجاد اختلال شخصیت مرزی موثر می‌باشد. محققین باور دارند هیچ تک‌عاملی را نمی‌توان در شکل‌گیری اختلال شخصیت مرزی به‌تنهایی مسئول دانست، بلکه حضور ترکیبی از عوامل را می‌توان موثر دانست.

درمان اختلال شخصیت مرزی

درمان اختلال شخصیت مرزی درمانی بلندمدت است که نیازمند یک درمانگر با تجربه در زمینه درمان اختلال شخصیت مرزی می‌باشد.

فرد دچار اختلال شخصیت مرزی دیگران را سیاه و سفید می‌بیند. در جلسات اول و دوم، مراجعان مرزی ممکن است درمانگر را ایده‌آلیزه کنند و نسبت به او احساس صمیمیت و علاقمندی زیادی کنند، ولی پس از چند جلسه به‌سرعت تغییر عقیده می‌دهند و رواندرمانگر در نظرشان بی‌ارزش می‌شود و در نظرشان درمانگر به آنها به اندازه کافی توجه نمی‌کند و وقت به اندازه کافی برایشان نمی‌گذارد. درمانگر از خوب مطلق ناگهان به بد مطلق تبدیل می‌شود. این اتفاق در رابطه با تمامی روابط فرد دچار اختلال شخصیت مرزی می‌افتد و درمانگر نیز از این قاعده مستثنی نمی‌باشد.

درمان اختلال شخصیت مرزی از طریق روان‌درمانی است که ۲ تا ۳ سال به‌طول می‌انجامد. بهترین درمانی که تاکنون برای اختلال شخصیت مرزی به‌وجود آمده، درمان دیالکتیک رفتاری است که توسط مارشال لینهان به‌وجود آمده است. هدف درمان، آموزش به مراجع است تا بتواند هیجانات خود را در خشم، اضطراب و غم کنترل و تنظیم کند. از سویی دیگر، سبک زندگی بیمار نیز باید تغییر کند و با کمک او فعالیت‌هایی تعیین شود که احساس مفید بودن کند؛ از جمله کار و خدمات اجتماعی تا مراجع یک زندگی ارزشمند را تجربه کند. هدف دیگر درمان، کاهش رفتارهای خود آسیب‌رسان و بهبود روابط مراجع است.

هرچقدر فضای خانه آرامتر باشد و هرچقدر بحث‌های کمتری در جریان باشد و فرد مرزی استرس کمتری تحمل کند، نشانه‌های او کمتر عود می‌کند. بهیچوجه نباید بر روی بیماری او تمرکز کنید. هرچقدر کمتر بر بیماری تمرکز کنید، او فرصت می‌یابد سایر جنبه‌های مثبت خود را کشف کند. با او درباره اخبار، اتفاقات خانوادگی و تفریحات گفتگو کنید. هر زمان نشانه‌های او فعال شد، بهیچوجه با او مقابله نکنید و تنها به او گوش بدهید. چیزهایی را که می‌گوید، به‌خودتان نگیرید. اگر می‌گوید شما اشتباهی کرده‌اید یا کاری را باید به‌نحو بهتری انجام می‌دادید، با او بحث نکنید. نقطه نظرش را تائید کنید (شما تائید می‌کنید که از نگاه او اینگونه دیده می‌شود. این کار به‌معنای موافقت نمی‌باشد) و راهی پیشنهاد کنید تا دفعه بعد آن کار بهتر انجام شود. اما اگر خشم او غیرقابل کنترل بود، آنجا را ترک کنید و موضوع را زمانی که او آرامتر است، مطرح کنید.

هیچ دارویی برای اختلال شخصیت مرزی وجود ندارد، اگرچه برای اختلالات همراه آن همانند اضطراب، افسردگی و افکار خودکشی و نیز تنظیم هیجانات مراجع، دارو تجویز می‌شود.

 

منابع:

www.mayoclinic.org/diseases-conditions/borderline-personality-disorder/basics/definition/con-20023204?p=1

www.nimh.nih.gov/health/topics/borderline-personality-disorder/index.shtml

psychcentral.com/

اشتراک گذاری

نویسنده : دکتر کامیار سنایی، شهریور ۹۷.

درباره مدیریت سایت

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

پشتیبانی شده توسط تیم مسترگروپ دات آی آر