محرومیت- سایت روانشناسی دکتر کامیار سنایی

محرومیت

Author : Psychological Website

محرومیت – شکست در ایجاد دلبستگی

بالبی از اصطلاح محرومیت مادرانه استفاده کرد تا به وسیله­‌ی آن به جدایی یا از دست دادن مادر و همچنین ناتوانی در ایجاد دلبستگی اشاره کند. اما آیا تأثیر محرومیت مادرانه به همانگونه‌­ای است که بالبی پیشنهاد کرده است؟

مایکل راتر (۱۹۷۲) کتابی با عنوان «بازنگری محرومیت مادرانه» را نوشته است. او در کتاب خود اینچنین بیان داشته که بالبی مفهوم محرومیت مادرانه را بیش از حد ساده کرده است. بالبی از اصطلاح محرومیت مادرانه استفاده کرد تا به وسیله­‌ی آن در میان یک شخصیتی که دلبستگی با او شکل می­‌گیرد، از دست دادن چنین شخصی و همچنین شکست در برقراری دلبستگی با یک شخص تفاوت قائل شود. به عقیده­­‌ی راتر، هر کدام از اینها دارای اثرات متفاوتی هستند. راتر به طور خاص از تمایز بین محرومیت و از دست‌دادگی سخن می­‌گوید.

مایکل راتر (۱۹۸۱) استدلال می‌کند که اگر یک کودک موفق به ایجاد یک دلبستگی نباشد، این امر محرومیت تلقی می­‌شود، اما اصطلاح از دست‌دادگی اشاره به از دست دادن (در اثر مرگ یا ترک کردن) یا آسیب رساندن به دلبستگی دارد.

از دست‌دادگی ممکن است به عنوان چیزی که فرد یک بار آن را داشته و سپس آن را از دست داده تعریف شود، در حالیکه محرومیت ممکن است در مورد فردی به‌کار رود که از ابتدا چیزی (در اینجا یعنی دلبستگی) نداشته است. محرومیت زمانی اتفاق می‌افتد که کودک نتواند دلبستگی به یک فرد را ایجاد کند، زیرا کودک دارای یک سری از مراقبین متفاوت است (که برای بسیاری از دزدان نوجوان مطالعه­‌ی بالبی دیده می­‌شد) یا اختلاف خانوادگی مانع از رشد و توسعه دلبستگی به هر شکلی می‌شود (همانطور که راتر پیشنهاد می‌کند). کودکانی که دچار محرومیت شده‌­اند، در هنگام جدا شدن از چهره­‌های آشنا همانند مادر، غم و اندوهی که نشان‌دهنده فقدان دلبستگی باشد را از خود نشان نمی­‌دهند.

راتر با توجه به بررسی خود در زمینه تحقیق در مورد محرومیت، اینچنین پیشنهاد کرد که محرومیت در کودک احتمالا در ابتدا به متکی بودن، رفتار وابسته، جستجوی جلب توجه از جانب دیگران و دوستی‌­های بدون تبعیض منجر شود، پس از آن هنگامی که کودک بالغ می­‌شود، ناتوانی در حفظ قوانین و ایجاد روابط پایدار، یا احساس گناه در او دیده می­‌شود. او همچنین شواهدی از رفتار ضد اجتماعی، ناخوشی­‌های روانی و اختلالات زبانی، رشد فکری و رشد جسمانی را پیدا کرده است.

راتر استدلال می­‌کند که ادعای بالبی اینگونه بوده است که این مشکلات صرفاً به دلیل فقدان وابستگی به شخصیت مادر است، اما علاوه بر آن، این مشکلات به عواملی مانند فقدان انگیزش فکری و تجربیات اجتماعی که به‌طور معمول دلبستگی را فراهم می­‌آورند نیز مربوط می­‌شود. از طرف دیگر، می‌­توان با بهره­‌گیری از یک نوع مراقبت مناسب از کودک، بر مشکلات بعدی در دوران رشد غلبه کرد.

بسیاری از ۴۴ سارقی که در مطالعات بالبی حضور داشتند، در طول دوران کودکی خود جابجایی­‌های زیادی را متحمل شده و در نتیجه احتمالاً هرگز هیچ­گونه دلبستگی را تشکیل نداده بودند. این امر نشان می­‌دهد که آنها از «محرومیت» رنج می‌­بردند نه «از دست دادگی». در نتیجه راتر پیشنهاد می‌کند که «محرومیت» بیشتر به کودکان آسیب می‌رساند. این نتایج منجر به انجام مطالعه بسیار مهمی در مورد اثرات درازمدت محرومیت توسط هاگز و تیزارد (۱۹۸۹) شد. به طور معمول، تحقیق در خصوص محرومیت با استفاده از روش مطالعه‌­ی مورد­ی، مسائل اخلاقی آشکار در رابطه با جدا کردن عمدی یک کودک از مادر خود را در پی دارد.

مطالعه­‌ی موردی جنی-  کورتیس (۱۹۷۷)

هنگامی که جنی بین ۱۴ تا ۲۰ ماهه بود و تازه شروع به یادگیری تکلم کرده بود، پزشکی به خانواده‌­اش گفت که به‌نظر می‌­رسد رشد او به تأخیر افتاده و احتمالا این کودک تا حدودی عقب مانده است. پدرش این نظر را جدی­‌تر از آنچه که پزشک بیان کرده بود، تصور می‌­کرد و بر این عقیده بود که او عمیقاً عقب مانده است و در نتیجه او را در معرض حبس‌­های خانگی سخت­گیرانه و بدرفتاری قرار داد تا بدان وسیله از او «محافظت» کند.

جنی ۱۲ سال از زندگی خود را در اتاق خوابش قفل شده بود. در طول روز، او همانند یک کودک پوشک گرفته می­‌شد و در شب نیز در کیسه­‌خوابی می­‌خوابید که در یک تخت خواب کودک با سرپوشی از تور سیمی قرار داده شده بود. شواهد و قرائن نشان می­‌داد که پدر جنی او را مورد ضرب و شتم قرار می­‌داد. پدرش به‌منظور ساکت کردن او، همانند یک سگ به او می‌­غرید و نسبت به او پرخاشگری می­‌کرد. او همچنین به ندرت به همسر و پسر خود اجازه ترک خانه و یا حتی صحبت کردن می­‌داد و صراحتاً صحبت کردن با جنی را برای آنها ممنوع کرده بود.

جنی در سن ۱۳ سالگی و در هنگامی که مادرش شوهرش را ترک کرد و جنی را با خود برد پیدا شد. او قادر نبود صاف بایستد و بیش از حدود ۲۰ کلمه نیز نمی­‌دانست. او در مقایسه با بلوغ اجتماعی هم سن و سالان خود، همانند کودکی کمتر از یک ساله بود. او فقط می‌­توانست اسم خود را درک کند. اجتماعی نشده بود، نمی­‌دانست چگونه غذا را بجود، به طور مداوم بزاق از گوشه­‌ی دهان او جاری می­­‌شد و آموزشی برای توالت رفتن نیز ندیده بود. در عرض چند ماه از سپری شدن درمان، او آموخت که در برابر سوالات با یک کلمه جواب بدهد و همچنین یاد گرفت که خودش را با لباس بپوشاند. اما جنی پیشرفتی همانند کودکان عادی و آنچه که آنها انجام می­‌دهند نداشت. او هرگز سوالی نپرسید، دستور زبان را درک نکرد و هیچ پیشرفتی نیز در واژگان نداشت.

پس از انجام درمان­‌های قابل توجه از سوی پزشکان، جنی آموخت که به زبان آوازی سخن بگوید و با اشارات منظور خود را بیان کند. رفتار او تغییرات قابل‌ملاحظه‌­ای داشت و با بزرگسالانی که با آنها آشنا شده بود، اجتماعی شد و خو گرفت. او در هنگام راه رفتن به طوری خاص رفتار می‌کرد و دستان خود را همانند پنجه در مقابل خود بالا نگه می­‌داشت. با این حال، او هرگز به هیچ نوع پیشرفت عاطفی و شناختی دست نیافت. جنی در حال حاضر در یک مکان امن و در یک محل نامعلوم در جنوب کالیفرنیا زندگی می‌کند. این حداقل ششمین خانه­­‌ی مراقبتی است که او در بزرگسالی داشته است. مادرش در سال ۲۰۰۳ درگذشت.

در سال ۱۹۷۵، جنی مجدداً تحت سرپرستی مادرش در آمد. مادرش آرزو داشت که از دخترش مراقبت کند. پس از چند ماه، مادرش متوجه شد که مراقبت از جنی خیلی دشوار است و در نتیجه او را به یک سلسله از پرورش­گاه­‌ها که واگذار کرد که آخرین مورد آن ششمین پرورشگاهی بود که جنی در آن ساکن شده بود. در برخی از پرورش او در برخی از اوقات مورد آزار و اذیت فیزیکی قرار می­‌گرفت و رشد او به شدت پسرفت کرد.

مطالعه موردی دوقلوهای چکسلواکی – کولوکوا (۱۹۷۶)

آندری و وانیا، پسران دوقلو­ی یکسانی بودند که در سال ۱۹۶۰ متولد شده‌­اند. دوقلوها اندکی پس از تولد، مادر خود را از دست دادند. آنها برای مدت یک سال توسط یک سازمان اجتماعی مورد مراقبت قرار گرفتند. سپس به مدت شش ماه توسط خاله­‌ی خود که همانند یک مادر از آنها مراقبت می­‌کرد پروش یافتند. رشد آنها طبیعی بود.

پدر آنها دوباره ازدواج کرد، اما همسر جدیدش نسبت به دوقلوها بیش از حد بی‌رحم بود. آنها به مدت پنج سال و نیم در انباری نگهداری می­‌شدند و دائما در حال کتک خوردن بودند. پدر آنها (که احتمالا از توانایی خردمندی اندکی نیز برخوردار یود) اکثر اوقات به دلیل کارش غایب بود و شرایط اقتصادی خانواده­‌ی آنها نیز بسیار پایین­تر از میانگین ​​طبقه­‌ی کار بود.

دوقلوهای کولوکوا در سن هفت سالگی پیدا شدند. قد و قامت آنها کوتوله به نظر می‌­رسید، فاقد قدرت تکلم بودند، از نرمی استخوان رنج می­‌بردند و معنای تصاویر را نیز درک نمی­­‌کردند. پزشکانی که آنها را مورد بررسی قرار دادند، با اطمینان از اختلال جسمانی و روانی دائمی در آنها سخن می­گفتند. دوقلوهای کولوکوا از پدر و مادرشان جدا شدند. ابتدا تحت پوشش برنامه اصلاحی جسمانی قرار گرفتند و سپس وارد مدرسه­‌ای شدند که مختص کودکان مبتلا به اختلالات شدید یادگیری بود.

بعد از مدتی پسرها به طور قانونی، توسط زنانی که دارای صلاحیت بودند به فرزند­خواندگی پذیرفته شدند. از لحاظ تحصیلی، آنها از ناتوانی عمیق بیرون آمده و با همسالان خود همراه شده و حالات عادی و هنجاری عقلانی و عاطفی را به دست آوردند. پس از تحصیلات ابتدایی، آنها به مدرسه فنی رفته و آموزش مکانیک و تعمیر ماشین­‌های اداری را فراگرفتند. اما بعدها تحصیلات بعدی خود را دنبال کرده و در زمینه الکترونیک تخصص یافتند. هر دو برای ارائه­‌ی خدمات ملی با دولت همکاری کرده، ازدواج کردند و صاحب فرزند شدند. گفته می‌شود که آنها وضعیتی کاملا پایدار و بدون ناهنجاری دارند و از روابط گرمی که دارند نیز لذت می­‌برند. یکی از آنها در حال حاضر تکنسین کامپیوتری و دیگری نیز مربی آموزش فنی است.

منبع:

https://www.simplypsychology.org/

اشتراک گذاری

نویسنده : گروه وب سایت تخصصی روانشناسی، آذر ۹۷.

درباره مدیریت سایت

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

پشتیبانی شده توسط تیم مسترگروپ دات آی آر
x

حتما ببینید

موقعیت ناآشنا- سایت روانشناسی دکتر کامیار سنایی

موقعیت ناآشنا

جان بالبی (۱۹۶۹) اعتقاد داشت که دلبستگی فرایندی صفر یا صدی است. با این حال، تحقیقات نشان داده است که تفاوت‌های فردی در کیفیت دلبستگی ...