احساس گناه- سایت روانشناسی دکتر کامیار سنایی

احساس گناه

Author : Psychological Website

بسیار شگفت‌انگیز است که چگونه احساس گناه می‌تواند به سرعت در کوچکترین و بی‌معناترین چیزها در زندگی ما حضور پیدا کند.

احساس گناه یک علامت هشدار عاطفی است که اکثر مردم در دوران کودکی و از طریق رشد اجتماعی طبیعی خود آن را می‌آموزند. هدف این احساس آنست که به ما بفهماند چه وقت کار خطایی انجام داده‌ایم، و به ما کمک کند که از رفتار خود احساس بهتری پرورش دهیم و تاثیر آن را بر خود و دیگران احساس کنیم. این احساس باعث می‌شود که ما رفتار خود را دوباره ارزیابی کنیم تا یک اشتباه را دوبار مرتکب نشویم.

چگونه می‌توانیم با احساس گناه خود کنار بیاییم؟ یعنی زمانیکه این احساس بااهمیت است، آن را بپذیریم؛ ولی زمانی که اهمیتی ندارد، به راحتی رهایش کنیم؟

۱. تشخیص نوع گناه و هدف آن.

وقتی رفتار ما نسبت به دیگران یا خودمان رفتاری پرخاشگرانه و آسیب‌زننده باشد، احساس گناه به خوبی به ما کمک می‌کند تا رشد کنیم و بالغ شویم. اگر به خاطر گفتن حرف توهین‌آمیز به شخص دیگری یا به خاطر صرف وقت و تمرکز برروی حرفه خود (با ۸۰ ساعت کار در هفته) نسبت به وقت گذاشتن برای خانواده‌مان، احساس گناه می‌کنیم، این یک نشانه هشدار دهنده است که هدفی دارد: رفتار خود را تغییر بده وگرنه دوستان و یا خانواده خود را از دست می‌دهی. ما هنوز می‌توانیم انتخاب کنیم که این احساس گناهمان را نادیده بگیریم، اما با این کار خود را در معرض خطر قرار می‌دهیم. این حالت با عنوان احساس گناه «سالم» یا «مناسب» شناخته می‌شود؛ زیرا هدف آن تلاش برای کمک به هدایت قطب‌نمای اخلاقی و رفتاری ما می‌باشد تا آن را دوباره در جهت صحیح قرار دهیم.

مشکل زمانی رخ می‌دهد که رفتار ما چیزی نباشد که نیاز به بررسی مجدد و یا حتی تغییر داشته باشد. به عنوان مثال، بسیاری از زنانی که برای اولین بار مادر شده‌اند از اینکه به کار نیمه وقت خود برگردند احساس بدی می‌کنند، و نگرانند از اینکه این کار به رشد طبیعی کودکشان آسیب وارد کند. با این حال، در اکثر اوقات اینگونه نیست و اغلب بچه‌ها حتی زمانی که هر دو والدین کار می‌کنند، رشد طبیعی و سالمی دارند. بنابراین ما باید کار خود را انجام دهیم و جایی برای احساس گناه وجود ندارد. این حالت، احساس گناه «ناسالم» یا «نامناسب» نامیده می‌شود، زیرا هدفی عقلانی را دنبال نمی‌کند.

اگر به خاطر خوردن پنج عدد شکلات احساس گناه می‌کنید، بدین روش مغز شما در حال تلاش است تا این پیام را به شما برساند که این رفتار، که احتمالا قبلا آن را تشخیص داده بودید، کمی افراطی به نظر می‌رسد. چنین رفتاری ممکن است خود-مخرب باشد و در نهایت برای سلامتی شما خطرناک باشد. بنابراین هدف عقلانی این احساس گناه آنست که شما را متقاعد کند تا چنین رفتاری را تغییر دهید.

۲. اصلاحات صورت دهید و یا قبل از آنکه دیر شود، تغییری ایجاد کنید.

اگر احساس گناه شما (از یک رفتار) ناشی از یک هدف عقلانی و خاص است – مثلاً از نوع گناه سالم است – اقدامی برای حل مشکل آن رفتار صورت دهید. در حالیکه بسیاری از ما برای مجازات کردن خود بسیار آماده‌ایم و مثل یک انسان حریص رفتار می‌کنیم، ولی روزی همانطور که سعی می‌کنیم به سمت زندگی حرکت کنیم، این وزن رو به افزایش احساس گناه مداوم، ما را از پای در خواهد آورد. عذرخواهی کردن از کسی که بدون قصد به او بی احترامی کرده‌ایم کار بسیار آسانی است. ولی این کار کمی سختتر و چالش برانگیزتر می‌شود هنگامیکه نه تنها باید تشخیص دهید چگونه زندگی کاری ۸۰ ساعت در هفته شما ممکن است به خانواده شما آسیب برساند، بلکه همچنین مجبورید برنامه کاری خود را تغییر دهید (با فرض اینکه ۸۰ ساعت کار در هفته یک قانون است.)

احساس گناه سالم به ما می‌گوید که ما باید برای بهبود روابطی که برای ما یا برای عزت‌نفس ما اهمیت دارند کاری متفاوت انجام دهیم. (از طرفی دیگر، هدف احساس گناه ناسالم اینست که فقط باعث شود تا ما به دلایل جزئی، احساس بدی داشته باشیم). در حالی که گاهی اوقات درسی که احساس گناه تلاش می‌کند به ما بیاموزد را می‌دانیم، اما او زمان را دوباره و دوباره بر می‌گرداند تا ما حقیقتاً درس را کامل فراگیریم. این می‌تواند خسته کننده باشد، اما به نظر می‌رسد این شیوه‌ای است که احساس گناه از آن برای بسیاری از افراد استفاده می‌کند. هر چه ما زودتر «درس را یاد بگیریم» – به عنوان مثال اصلاحات انجام دهیم، و یا روی خودمان کار کنیم تا با همان رفتار بد در آینده درگیر نشویم و غیره،-  احساس گناه هم زودتر از بین می‌رود. اگر موفق شویم، هرگز این حس در مورد آن مسئله خاص بر نخواهد گشت.

۳. اشتباه خود را بپذیرید، اما حرکت کنید.

اگر در گذشته مرتکب کار اشتباه یا آسیب‌زننده‌ای شدید، مجبورید قبول کنید که نمی‌توانید گذشته را تغییر دهید. اما در صورتیکه زمان آن مناسب باشد، می‌توانید رفتار خود را اصلاح کنید. این کار را به موقع انجام دهید، عذرخواهی کنید یا رفتار نامناسب خود را در زمانی مناسب جبران کنید، اما پس از آن دیگر رهایش کنید. هر چه بیشتر روی این اعتقاد تمرکز کنیم که نیاز به انجام کار بیشتری برای آن مسئله داریم، آن مسئله بیشتر به ما آسیب می‌زند و در روابط ما با دیگران خود را دخالت می‌دهد.

احساس گناه معمولا بسیار موقعیتی اتفاق می‌افتد. این بدان معنی است که وقتی ما وارد یک موقعیت می‌شویم و سپس کار یا رفتار نا مناسب یا آزاردهنده ای انجام می دهیم، برای مدتی احساس بدی می‌کنیم. اگر رفتار ما آنقدرها هم ناشایست نبوده باشد، و یا از طریق گذر زمان، احساس گناه کمتری می‌کنیم. اگر ما مشکل رفتاری را خیلی زود تشخیص دهیم و تا دیر نشده برایش کاری صورت دهیم، هم ما و هم طرف مقابلمان احساس بهتری خواهیم کرد و احساس گناه کاهش خواهد یافت. با این حال، وسواس به خرج دادن در این مورد و در نظر نگرفتن هیچگونه رفتار جبران پذیری (مانند عذرخواهی یا تغییر رفتار منفی،) احساسات بد را نگه می‌دارد. رفتار نامناسب را بپذیرید و تصدیق کنید، اصلاحات صورت دهید و سپس حرکت کنید.

۴. از رفتار خود درس بگیرید.

هدف از گناه این نیست که ما فقط به خاطر آن احساس بدی کنیم. احساس گناه تلاش  می‌کند توجه ما را جلب کند تا بتوانیم چیزی از تجربه بیاموزیم. اگر ما از رفتار خود درس بگیریم، تمایل کمتری برای تکرار انجام آن در آینده خواهیم داشت. اگر من به طور تصادفی حرف توهین‌آمیزی به شخص دیگری زده باشم، احساس گناهم به من می‌گوید که من باید (الف) از شخص مقابل عذرخواهی کنم و (ب) دیگر قبل از اینکه دهانم را باز کنم، کمی بیشتر فکر کنم.

اگر احساس گناهتان برای اصلاح اشتباه واقعی در رفتار شما تلاشی نمی‌کند، (به عنوان مثال، از نوع احساس گناه ناسالم باشد) پس شما کاملاً نیازی به درس گرفتن از آن ندارید. یک انسان به جای اینکه یاد بگیرد چگونه آن رفتار را تغییر دهد، در عوض می‌تواند تلاش کند بفهمد که چرا یک رفتار ساده‌ای که اکثر مردم نسبت به آن احساس گناه نمی‌کنند، ممکن است برای انسانی دیگر احساس گناه ایجاد کند. به عنوان مثال، من به خاطر وقت گذراندن برای بازی در طول ساعات کاری مقرر، احساس گناه کرده‌ام. از آنجا که من برای خودم کار می‌کنم، واقعا ساعات کاری منظمی برای خود حفظ نکرده‌ام، اما بعد از چندین سال کارکردن برای دیگران، نمی توانم این ذهنیت را تغییر دهم.

۵. هیچکس کامل نیست.

هیچ کس کامل نیست، حتی دوستان و اعضای خانواده ما که به نظر می‌رسد زندگی کامل و عاری از هرگونه گناهی دارند. تلاش برای رسیدن به کمال در هر بخش از زندگی، درواقع یک دستورالعمل برای شکست است، زیرا هرگز نمی‌توان به آن دست یافت.

ما همه مرتکب اشتباه می شویم و بسیاری از ما در زندگی خود در مسیری حرکت می کنیم که می‌تواند بعد از اینکه نهایتاً به اشتباه خود پی بردیم، به ما احساس گناه دهد. اما، حقیقت این است که به اشتباه پی برید و این حقیقت را قبول کنید که شما تنها یک انسان هستید. روزها، هفته‌ها یا ماه‌ها خود را درگیر سرزنش خود نکنید و یا عزت‌نفس خود را تخریب نکنید، آن هم تنها به این خاطر که باید از قبل می‌دانستید، باید به گونه ای دیگر رفتار می‌کردید، یا باید انسان کامل و ایده‌آلی می‌بودید. این شما و من نیستیم. این فقط زندگی است.

احساس گناه یکی از آن احساسات است که حس می‌کنیم چیز مهمی برای گفتن به ما دارد. توجه داشته باشید که هر احساسی، ولی قطعاً نه هر احساس گناهی، منطقی است و هدفی دارد. بر روی احساسی تمرکز کنید که موجب آسیب رساندن به عزیزان و دوستان می‌شود. و به یاد داشته باشید که دفعه بعد به احساس گناهتان شک کنید- آیا در تلاش است تا چیزی منطقی و مفید درباره رفتارتان به شما بیاموزد؟ یا این فقط یک پاسخ عاطفی و غیرمنطقی به یک موقعیت است؟ پاسخ به این سوال، اولین گام شما برای کمک به خودتان برای مقابله با احساس گناه در آینده خواهد بود.

منبع:

https://psychcentral.com/

اشتراک گذاری

نویسنده : گروه وب سایت تخصصی روانشناسی، دی ۹۷.

درباره مدیریت سایت

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

پشتیبانی شده توسط تیم مسترگروپ دات آی آر
x

حتما ببینید

سوگ عزیزان

چگونه با مرگ عزیزانمان کنار بیاییم و به افراد داغدیده کمک کنیم؟

همه‌ی ما می‌دانیم که مرگ بخشی از زندگی است. در واقع مرگ چون ارزش زندگی را یادآور می‌شود، به زندگی ما معنا می‌بخشد. اما از ...