تئوری‌های رفتاری

قانون اثر ثرندایک

امتیاز

قانون اثر

اصل قانون اثر که توسط ادوارد ثرندایک بسط و پرورش یافته است، اشاره می‌­دارد که:

” احتمال بیشتری می‌­رود پاسخ‌­هایی که در یک موقعیت خاص تاثیری رضایتبخش ایجاد می­‌نمایند، مجددا در همان موقعیت رخ دهند. و احتمال کمتری می‌­رود پاسخ‌­هایی که تاثیری ناراحت­‌کننده ایجاد می‌­نمایند، مجددا در همان موقعیت رخ دهند.”

ادوارد ثرندایک (۱۸۹۸)، به مطالعه بر روی نظریه یادگیری، که منجر به بسط و پرورش شرطی­ سازی عامل در رفتارگرایی گردید، در روانشناسی شهرت دارد.

در حالیکه شرطی­ سازی کلاسیک به تداعی معانی رشدیافته میان وقایع وابسته است، شرطی­ سازی عامل متشکل از یادگیری از نتایج رفتار خودمان است. اسکینر، نخستین روانشناسی نبود که یادگیری را به‌وسیله نتایج، مورد مطالعه قرار داد. در حقیقت، نظریه اسکینر از شرطی­ سازی عامل بر پایه اندیشه­‌های ادوارد ثرندایک بنا گردیده است.

ثرندایک یادگیری را در حیوانات مورد مطالعه قرار داد (بیشتر بر روی گربه­‌ها). او یک آزمایش کلاسیک طراحی نمود که طی آن از یک جعبه معما برای آزمایش تجربی قوانین یادگیری استفاده کرد.

شکل ۱ قانون اثر- وبسایت تخصصی روانشناسی

شکل ۱- گراف ساده‌­سازی­ شده از نتیجه‌ی آزمایش جعبه معما

او گربه‌­ای را در جعبه قرار داد که پیش­تر به‌فرار و رسیدن به‌تکه­‌های ماهی که بیرون قرار داشتند، تشویق شده‌بود. ثرندایک گربه را درون جعبه قرار داد و مدت زمانی که طول کشید تا گربه فرار کند را اندازه گرفت. گربه­‌ها برای فرار از جعبه و به‌دست آوردن ماهی، به شیوه­‌های متفاوت مورد آزمایش قرار گرفتند.

گربه­‌ها سرانجام بر روی اهرمی می‌­رفتند که درب قفس را باز می‌­کرد. پس از اینکه گربه فرار می­‌کرد، دوباره درون قفس گذاشته‌می­‌شد و باری دیگر زمان لازم برای فرار او موردبررسی قرارمی‌­گرفت. گربه­‌ها در تلاش‌­های موفقیت­‌آمیز یاد می­‌گرفتند که فشردن اهرم، نتیجه خوشایندی برای آن­ها دارد و این رفتار را فراگرفته و سرعت آن­ها در فشردن اهرم افزایش می‌­یافت.

ادوارد ثرندایک «قانون اثر» را اینگونه مطرح می‌­نماید که: احتمال می­‌رود هر رفتاری که نتایج خوشایندی دارد، تکرار شود و احتمال می‌­رود رفتاری که نتایج ناخوشایندی دارد، متوقف گردد.

ارزیابی انتقادی

ثرندایک (۱۹۰۵)، مفهوم تقویت را معرفی و نخستین فردی بود که اصول روانشناسی را در گستره یادگیری به‌کار گرفت.

پژوهش او منجر به حرکت به سوی بسیاری از نظریات و قوانین یادگیری همچون شرطی­ سازی عامل، گردید. اسکینر (۱۹۳۸)، همچون ثرندایک حیوانات را درون جعبه می‌گذاشت و توانایی آن­ها را در یادگیری مورد مشاهده قرار می‌­داد.

نظریات یادگیری ثرندایک و پاولوف بعدا توسط هال با هم ترکیب شد (۱۹۳۵). پژوهش ثرندایک به‌مدت ۵۰ سال روانشناسی تطبیقی را به پیش می‌­راند و بر تعداد بی‌شماری از روانشناسان طی آن دوره زمانی و حتی امروزه نیز، تاثیرگذار بوده است.

دکتر کامیار سنایی

روانشناس، مشاور، هیپنوتراپ و عضو انجمن هیپنوتیزم بالینی. خوشحالم که به یاری امکانات نوین تکنولوژی، می‌توانم با هموطنانم ارتباط برقرار نمایم. امکان دریافت سوالات شما در این سایت وجود دارد. تلاش خود را به‌کار می‌گیرم تا در زمان کوتاه و به صورت مقتضی، پاسخ آنها را ارایه نمایم. امیدوارم اطلاعات موجود در این سایت مورد استفاده شما واقع گردد. از نظرات و پیشنهادات ارزشمند شما صمیمانه استقبال می‌نمایم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا