روانشناسی کودکلجبازی کودک

برادرها و خواهرها: دوستان یا دشمنان؟

مقدمه

اکثر ما اطلاعات کمی درباره رابطه خواهر و برادر و اینکه چطور بر ما تاثیر می‌گذارند، داریم.

زمانی‌که تصمیم گرفتم در مورد رابطه خواهر و برادر اطلاعاتی ارائه دهم، فهمیدم تحقیقات کمی درباره این موضوع بااهمیت وجود دارد.

بیشتر تحقیقاتی‌که در زمینه خانواده انجام گرفته، حول محور والدین و مشکلات کودکان می‌چرخد که البته به‌نوبه خود بسیارمهم هستند. بنابراین تصمیم گرفتم تحقیق کنم که رابطه خواهر و برادر چگونه بر داستان زندگی ما تأثیر می‌گذارند. زیرا این داستان‌ها تعیین می‌کنند که در آینده به چه فردی تبدیل شویم. برای مثال، دعوای ما با خواهر و برادرمان باعث تقویت داستان مبارزه‌طلبانه ‌ما می‌شود. در حالی که بازی‌های کودکانه می‌تواند باعث تشویق به بامزه بودن و جذاب بودن شود.

براساس تحقیقات انجام‌شده، رابطه خواهر و برادر از جنگ و نزاع و درگیری تا صمیمیت و حمایت اجتماعی متغیر است. در مواردی نیز می‌توان ترکیب دوگانه‌ای از مهر و کین را در رابطه خواهر و برادر مشاهده کرد. اما تفاوت جالب رابطه خواهر و برادر، تبادل بیشتر هیجانات مثبت (صمیمیت، حمایت) و منفی (نزاع و تضاد) در بین آنها در مقایسه با رابطه فرزند با والدین و نیز رابطه بین دوستان است.

این تحقیقات بیان می‌کنند فرزندانی که از نظر سنی کمتر از ۴ سال با یکدیگر اختلاف سنی دارند، احساس صمیمیت و نیز رقابت بیشتری باهم دارند. فرزندان یک جنسیت درگیری بیشتری با یکدیگر دارند و بیشتر تمایل به تسلط بر یکدیگر دارند. البته این مانع از رابطه گرم و صمیمانه آنها نمی‌باشد.

خلق و خوی کودک نیز نقش موثری در رابطه خواهر و برادر و نحوه کنار آمدن آنها با یکدیگر دارد. فرزندان فعال و دارای هیجانات شدید، سطح بالاتری از درگیری را با خواهر و برادرانشان دارند.

رابطه خواهر و برادر- تصویر ۱- سایت تخصصی روانشناسی دکتر کامیار سنایی

روابط بین اعضا خانواده نیز نقش موثری در رابطه خواهر و برادر دارد.

طبق تحقیقات، فرزندانی‌که رابطه خود را با والدین خوب گزارش کردند، رابطه صمیمانه‌ای با خواهر و برادرشان داشتند. تنش بین والدین عامل بسیار موثری در میزان نزاع و درگیری بین فرزندان است و نقش بسیار مهمی در تعیین دوستی یا دشمنی بین فرزندان ایفا می‌کند.

طبق تحقیقات انجام‌شده، روابط خوب و مناسب بین فرزندان باعث حمایت عاطفی، اجتماعی و روانی بیشتر در زمان‌های بیماری، وقایع ناگوار و مشکلات می‌شود و به احساس رضایت از زندگی و افسردگی کمتر می‌انجامد. تحقیقات نشان می‌دهد این حمایت اجتماعی فارغ از آنکه فرزندان در کنارهم یا دور ازهم باشند، صورت می‌پذیرد.

فرضیه من براساس مطالعه تحقیقات انجام‌شده آن بود که

پدر و مادر در این موارد نقش مهمی دارند. زیرا والدین به کودکان می‌گویند از آنها چه انتظاری می‌رود و خود نیز الگوی اولیه‌شان هستند. البته کودکان از همان سنین خیلی پایین تصمیم می‌گیرند که با این انتظارات هماهنگ شوند یا نه. اکثر این اتفاقات زمانی‌که خیلی کوچک هستیم اتفاق می‌افتند و گاهی در بزرگسالی فراموششان می‌کنیم. وقتی فرزند جدید پس از زایمان وارد خانواده می‌شود، وظیفه دارد نحوه تعلقش به خانواده و رفتارش را شکل دهد و بدین‌ترتیب شخصیت منحصر به‌فردش را به‌وجود بیاورد. فرزند اول آزادی انتخاب بیشتری در این زمینه دارد، مگر آنکه مجبور شود نیازها و خواسته‌های والدینش را برآورده کند. فرزند دوم معمولاً نیاز دارد تا اندازه‌ای کارهای متفاوت انجام دهد.

نتایج برخی مطالعاتم درباره رابطه خواهر و برادر که با گفتگو و مشاهده زندگی‌های مردم عادی به‌دست آوردم، به‌شرح زیرند:

مردی داستانش را اینگونه با من درمیان گذاشت که او و برادرش در دوران کودکی بسیار باهم درگیر می‌شدند. برادرش که سنش کمتر بود، دقیقاً کارهای او را تقلید می‌کرد (به‌همان باشگاه می‌رفت، همان تیم را انتخاب می‌کرد و …). خوشبختانه وقتی در رشته‌ای متفاوت در دانشگاه قبول شدند و به شهری مختلف رفتند و مسیری جدا از هم را انتخاب کردند، توانستند با هم ارتباط بهتری پیدا کنند و شروع به همکاری و پیشرفت کنند.

برخی گفتند که

مسئولیت مراقبت از یک کودک (یا حتی تمامی بچه‌ها) را در خانواده‌شان به عهده داشتند. که موجب شده تا ارزش‌ها و مهارت‌های مراقبت را در طول زندگی بیاموزند. در حالی‌که یکی از آنها می‌گفت با وجود اینکه در آن زمان از این کار متنفر بوده، اما او را برای رهبری مستعد نموده است.

برخی از افرادی که روابط نزدیکتری با خواهران و برادران خود داشتند، دریافتند که این روابط، توانایی آنها را برای ابراز مهارت‌های عاشقانه مانند صمیمیت، نزدیکی و سهولت ارتباط تقویت کرده است. از طرفی، برخی افراد اظهار داشتند که وجود خواهران و برادرانی با الگوهای منفی (به‌طور مثال، اهل دعوا و مجادله و همچنین بدجنس) باعث شده تا آنها برای دنبال نمودن یک مسیر زندگی متفاوت‌تر و سالم‌تر، بسیار کوچک و ناتوان به‌نظر برسند.

دیگری، که در خانواده‌ای ناکارآمد بزرگ شده بود (با والدین معتاد به الکل یا موادمخدر)، قدردان خواهر ناتنی‌اش بود. زیرا به گفته‌ی او به‌دلیل مهربانی و مراقبت او بود که زندگی متفاوت و خوبی برایش رقم خورده است.

خانمی که خواهر دوقلویش را در هنگام تولد از دست داده بود، طی این سال‌ها او را در قلب خود نگه داشته بود و دائم با خود فکر می‌کرد کاری انجام دهد که اگر خواهرش زنده بود، آن را انجام می‌داد. در کودکی نیز تنها یک دوست صمیمی داشت که برایش مانند خواهر پیدا شده‌اش بود که روابط خویشاوندی به صورتی‌که در این تحقیق مطرح شد، در رابطه‌ی آنها نیز وجود داشت؛ درست مثل اینکه آنها باهم رابطه‌ی هم‌خونی داشته باشند.

در طول رابطه‌ی خویشاوندی که دو فرد باهم دوران سخت زندگی را می‌گذارنند، انعطاف‌پذیری ایجاد می‌شود که به آنها کمک می‌کند بالا و پایین شدن‌های زندگی را تحمل کنند و واقع‌بین شوند.

و همچنین تجربه‌ی خودم:

من برادری نه سال کوچکتر از خودم دارم. والدین‌مان به ما آموختند مراقب هم باشیم و همدیگر را دوست داشته باشیم. به این ترتیب من و داگ تقریباً باهم رقابت خواهر و برادری نداشتیم و بخشی از این مساله نیز به‌خاطر اختلاف سنی‌مان بود. همچنین حقیقتی که فهمیدم این بود که مسئولیت مراقبت او با من بود. من کاملاً در معرض دید بودم. ما رقابت خواهر و برادرانه کمی داشتیم که آن هم بیشتر در محل کار خودش را نشان می‌داد. داگ و من هردو به خاطر کارمان که محقق هستیم، بسیار سفر کرده‌ایم. اما من در اینجا در محیط راحت و آرامی صحبت می‌کنم و مشاوره می‌دهم، در حالی‌که او بیرون از این مکان در دمایی که گاهی اوقات به ۴۰ درجه و گاهی اوقات به بیش از ۱۰۰ درجه می‌رسد، کار می‌کند. کار او بسیار پیچیده، فنی و گاهی اوقات خطرناک است.

من مرتبه‌ی علمی گرفتم (استادی)، در حالی که او مرتبه‌ی شجاعت (مبارز)، صلاحیت فنی (واقع‌گرا) و نگرشی بسیار شادتر در زندگی (شوخ) به دست آورد. در بزرگسالی هردوی ما به‌سمت رهبری گرایش پیدا کردیم و وارد ارتباطی کاملاً نزدیک با یکدیگر شدیم. ما اکثراً از طریق تلفن باهم در ارتباطیم. رابطه خواهر و برادر بین ما کاملاً صمیمانه است. به‌دلیل این نوع رابطه خواهر و برادر ، مهارت‌های زیادی در من تقویت شده است که بابت آنها بسیار خوشحالم.

فرصتی برای اجرایی نمودن این ایده‌ها برای خودتان

تمامی این موارد با یکدیگر متفاوتند اما برخی از مشترکات نیز وجود دارد که به‌کار بردنشان برای تجربه شخصی هر فرد، آسان است. فهرست زیر را که شامل اقداماتی است که شاید با خواهر و برادرتان انجام داده باشید، بررسی کنید. آنها با کاراکترهای عجیب و غریبی معرفی شده‌اند و در واقع ممکن است از طریق کاری که شما با برادر یا خواهرانتان (باهم) انجام داده یا نداده باشید، تجربه شده باشند. هرچندتایی که انجام داده‌اید را انتخاب کنید.

انواع رابطه خواهر و برادری

• شخصیت معصوم (فردی ساده)/ آرمان‌گرا: نقش‌هایی مثل خوب بودن، آرزوی معروف شدن، تصور اینکه دوست دارند شبیه چه کسی شوند یا چه کاری را انجام دهند را دنبال می‌کنند.

• شخصیت یتیم/ واقع‌گرا: متهم کردن، دلداری دادن، مدارا کردن.

• شخصیت مراقب: مراقبت از یکدیگر، عروسک‌ها، حیوانات خانگی، دوستان.

• شخصیت مبارز: مشاجره کردن، رقابت و مبارزه، بازی‌های جنگی.

• شخصیت جستجوگر: ماجراجویی، انجام کارهای جدید، مشاهده‌ی هر آنچه که ممکن است.

• شخصیت عاشق: صمیمی، حمایت احساسی، صمیمیت، مراقبت از مو، زیبایی.

• شخصیت سازنده (مبدع): انجام پروژه‌های خلاقانه مثل هنر، اختراعات، بازی فانتزی، لگو.

• شخصیت انقلابی: شکستن قوانین، شورش‌گر، و یا ایستادگی برای چیزی که به آن اعتقاد دارید، حضور در جمع‌های معترضین.

• شخصیت اقتدارگر: ریاست بر دیگران، انجام بازی‌هایی که نقش ریاست در آن باشد، شروع یک کسب و کار، جمع‌آوری و سازماندهی چیزها.

• شخصیت شوخ: بازیگوش بودن، ابله بودن، جوک گفتن، شعبده‌بازی کردن.

• شخصیت دانا و عاقل: یادگیری مطالب مختلف، مطالعه، به اشتراک‌گذاری ایده‌ها و نظریه‌ها.

• شخصیت جادوگر: انجام ترفندهای جادوگری، خواندن ادبیات فانتزی، بازی کردن نقش داستان‌های جادویی، تصور دنیای عجیب دیگر یا احتمالات غیرعادی.

نقش والدین در ایجاد رابطه سالم و محبت‌آمیز بین فرزندان

۱- والدین باید کودکان را تشویق کنند که به‌یکدیگر احترام بگذارند. نباید بی‌احترامی و رفتارهای آسیب‌زا بین فرزندان را تحمل کنند.

۲- با هر یک از فرزندان به‌طور جداگانه وقت صرف کنید و در فعالیت‌های مورد علاقه آنها شرکت کنید. این کار رقابت و حسادت بین فرزندان را از بین می‌برد. تبعیض قائل شدن بین فرزندان بزرگترین عامل دشمنی بین آنها است. با وقت صرف کردن جداگانه با هر یک از آنها، احساس مورد توجه و مهم بودن را به آنها بدهید.

۳- اوقاتی را تعیین کنید تا همه اعضا خانواده با یکدیگر گفتگو کنند و هر یک آزادانه نظراتش را درباره مسائل مختلف و مهم خانواده بیان کند. نباید این جلسات، محلی برای اعمال نظرات والدین باشند. درغیر اینصورت فرزندان رغبتی به این جلسات مشورتی نخواهند داشت.

۴- به فرزندان آموزش دهید تا اختلاف‌نظرهای طبیعی بین خود را با مذاکره حل و فصل کنند. به آنها یاد بدهید چگونه به راه‌حل برد- برد دست بیابند. سه مرحله زیر را در اوقات اختلاف و نزاع بین آنها به‌کار ببرید. برای این روش خود اسمی انتخاب کنید (روش مهربانی- روش مدارا- روش گفتگو یا …) و پیشتر، این روش و مزایایش را برای آنها توضیح دهید:

رابطه خواهر و برادر- تصویر ۲- سایت تخصصی روانشناسی دکتر کامیار سنایی

الف) سعی کنید وقفه‌ای ایجاد کنید.

از آنها بخواهید نفس عمیق بکشند و برای مدتی از یکدیگر فاصله بگیرند. به آنها بگویید می‌خواهید از روش مهربانی یا مدارا استفاده کنید. به آنها بگویید تا بر روی صندلی‌های خود به‌گونه‌ای که یکدیگر را می‌بینند، بنشینند.

ب) از کودکانتان بخواهید انتظارات خود را توضیح دهند.

در این مرحله، از کودکان به‌نوبت می‌خواهید آنچه را که دوست دارند دیگران درک کنند، توضیح دهند. بهتر است از کوچکترین عضو که طاقت کمتری برای شنیدن و صبوری کردن دارد شروع کنید. آنچه را کودک بیان کرده است، به‌زبان ساده بیان کرده و از کودک سوال کنید که آیا منظور او همین است؟ از کودکان دیگر می‌خواهیم تا آنچه از صحبت فرد گوینده درک کرده‌اند را به‌زبان خود بیان کنند.

ج) از کودکانتان بخواهید راه‌حل‌های ابتکاری خود را بیان کنند.

وقتی همه کودکان آنچه می‌خواستند دیگران درک کنند را بیان کرده و بازخورد گرفتند، از آنها می‌خواهید تا راه‌حل‌های ابتکاری خود را بیان کنند. به‌گونه‌ای که نقطه نظرات همه در نظر گرفته شود و همه از آن احساس رضایت کنند.

در نهایت، اکثر مردم هرگز متوجه نمی‌شوند که چگونه رابطه خواهر و برادری، آنها را تحت‌تاثیر قرار داده است یا اینکه نزدیکی و دوری از آنها چه تأثیری بر زندگی‌شان داشته است که در هردو صورت، یعنی هم در نزدیکی و هم دوری، می‌توانند انتخاب‌های معقول و مفیدی داشته باشند. من کاملاً آگاه هستم که انجام این تحقیق برای سخنرانی‌هایی که اخیراً انجام دادم و همچنین نوشتن این وبلاگ، به من کمک کرد تا برادرم را بیش از پیش قدر بدانم، زیرا سهم او در زندگی من بیشتر از قبل روشن شد. امیدوارم این افکار و ایده‌ها به شما نیز در رابطه با شناخت رابطه خواهر و برادری تان کمک کند. هرچند که شاید طبق این اطلاعات، نتایجی که از این روابط گرفته‌اید، مثبت نبوده باشد.

منبع

https://www.psychologytoday.com/blog/peacemeal/201010/3-steps-transform-sibling-conflict-sibling-camaraderie

https://www.psychologytoday.com/blog/the-hero-within/201708/brothers-and-sisters

https://www.psychologytoday.com/blog/teen-angst/201404/healthy-sibling-relationships

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 4 میانگین: 5]

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا