خانه » روانشناسی » درمان روان‌شناختی » درمان رفتاری دیالکتیکی DBT
درمان رفتاری دیالکتیکی- سایت روانشناسی دکتر کامیار سنایی

درمان رفتاری دیالکتیکی DBT

Author : Dr. Kamyar Sanaie

درمان رفتاری دیالکتیکی (DBT) :

درمان رفتاری دیالکتیکی DBT در شکل اصلی خود برنامه‌ای یک ساله برای درمان سرپایی جهت افراد دارای اختلال مرزی است، گرچه برای سایر افراد و شرایط نیز مورد استفاده قرار گرفته است. درمان رفتاری دیالکتیکی (DBT) برای بیماران دارای رفتار خودکشی، بیماران دارای اختلال شخصیت مرزی و اخیراً برای گروه‌های مقاوم به درمان مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج چندین مطالعه بیان می‌کنند که درمان رفتاری دیالکتیکی DBT رویکردی نویدبخش بوده و هیچ درمان دیگری نسبت به آن برتری نداشته است.

در تحقیق اخیری که در رابطه با DBT صورت گرفت، این درمان به‌طور برجسته‌ای در مقایسه با دیگر درمان‌ها کیفیت عالی از خود نشان داد. در تحقیقی یکساله همراه با یکسال مطالعات پیگیری با گروهی که به‌صورت تصادفی کنترل شده بودند، لینهان و همکاران درمان رفتاری دیالکتیکی DBT را با درمان CTBE برای زنانی که اخیراً درگیر رفتارهای خودکشی و خودآسیب‌رسان شده بودند و همچنین افرادی که معیارهای اختلال شخصیت مرزی را مطابق باDSM-IV  پر می‌کردند، مقایسه کردند.

نتایج نشانگر آن بودند که هم در طول یکسال درمان و هم در طول یکسال دوره پیگیری، درمان رفتاری دیالکتیکی DBT در اکثر نتایج از CTBE برتر بود. برای مثال، در مقایسه بین درمان CTBE و DBT، کسانی که درمان DBT دریافت کرده بودند، احتمال تلاش برای خودکشی در آنها به‌نصف کاهش یافته بود، نیاز به بستری شدن برای اندیشه‌پردازی به‌جهت خودکشی به‌میزان قابل توجهی کمتر شده بود و با احتمال بیشتری درمان خود را ادامه می‌دادند. یافته‌ها در این تحقیق نشان می‌دهد درمان رفتاری دیالکتیکی DBT آنگونه‌ای که انجام می‌شود روشی موثر است و تاثیر آن ناشی از وجوه خاص DBT است، نه نتیجه عوامل عمومی مانند تخصص درمانگر.

درمان دیالکتیک رفتاری ریشه در علم رفتار، فلسفه دیالکتیکی و فعالیت‌های توجّه‌آگاهی ذن بودیسم دارد. هدف از DBT کاهش رفتارهای واکنشی مانند خودکشی که مرتبط با ناتوانی در تنظیم هیجانات است و همچنین ایجاد یک زندگی توأم با ارزش‌ها می‌باشد. در جایگاه درمانی این روش ترکیبی از پذیرش کامل و اعتباربخشی به آنچه مراجع در لحظه اکنون است و همچنین تلاش جهت تغییرات رفتاری موثر می‌باشد.

شوخ طبعی، صمیمیت و اتحاد درمانی قوی از ویژگی‌های بارز این دیدگاه هستند. پروتکل استاندارد DBT، درمانی انفرادی و هفتگی همراه با تکالیف خانگی، تماس‌های تلفنی در بین جلسات به‌جهت آموزش مهارت‌ها و همچنین آموزش گروهی هفتگی مهارت‌ها است.

گروه با برنامه‌ای ساختاریافته که شامل چهار بخش است، همراه می‌شود: ۱) کارایی در روابط بین‌فردی ۲) تنظیم هیجانات ۳) تحمل استرس‌ها ۴) توجّه‌آگاهی. توجّه‌آگاهی بخش مرکزی است و همه ساله آموزش داده می‌شود. توجّه‌آگاهی شامل رشد «ذهن بینا» (ترکیبی از منطق و هیجان است) و رشد و توسعه سوال «چه چیزی را» در مورد مهارت‌های مشاهده، توصیف و مشارکت و همچنین سوال «به چه نحوی» است که مشخص می‌کند به چه نحوی آنچه در «چه چیزی را» آمده، بدون هرگونه قضاوت و با توجّه‌آگاهی و به‌طور موثر، انجام دهیم.

بخش بعدی از ولچ، ریزوی و دیمیدجیان، کار توجّه‌آگاهی را در ارتباط با هانا، زنی با اختلال شخصیت مرزی، توصیف می‌کند که در اوایل درمان بیان داشت: «من احساس می‌کنم درونم خالی است، انگار یک فضای سفید در درونم است … انگار نمی‌توانم هر لحظه بگویم که لحظه بعد چه کاری می‌خواهم انجام دهم». وقتی او با درمانگرش مشورت کرد که آیا از مادرش پول قبول کند یا نه، درمانگر به او پیشنهاد داد این سوال را از «ذهن بینا» بپرسد. هانا نگران بود که او توانایی تجربه ذهن بینا را ندارد و ذهن بینا ممکن است چیزی بگوید که با اعتقادات مذهبی او جور در نیاید. درمانگر با نگرانی‌های هانا همگام شد تا اینکه به نظر رسید به ادامه فرایند مصمم شده است.

درمانگر: اجازه بده با هم برای یک لحظه نفس عمیق بکشیم و تمرکز کنیم. در چند دقیقه آتی به تنفست تمرکز کن … (بعد از چند دقیقه) بسیار خوب، حالا این سوال را از خودت بکن و منتظر شو و گوش فرا بده تا ببینی چه جوابی دریافت می‌کنی. چکار باید بکنم؟ پول را باید بگیرم؟ هیچ اجباری وارد نکن. تنها مشاهده کن و ببین چه اتفاقی می‌افتد.

هانا: اه (با چشمانی اشک‌آلود)

درمانگر: چه چیزی متوجّه شدی؟

هانا: من باید اجازه بدم مادرم کمکم کند، آخه این مساله درباره من نیست.

درمانگر: این چیزیه که فهمیدی؟

هانا: بله.

درمانگر: آیا فکر می‌کنی این از ذهن بینای تو آمده است؟

هانا: هنوز نمی‌دونم این از روح مقدس من آمده یا از ذهن بینا، امّا آنچه شما دربارش صحبت می‌کنی را می‌فهمم. خیلی چیز عجیبی است. حدس می‌زنم تازه دارم آن را درک می‌کنم.

منبع:

هافمن، دیوید (۲۰۱۲). درمان شناختی رفتاری در بزرگسالان. ترجمه: کامیار سنایی. نشر ارجمند.

اشتراک گذاری

نویسنده : دکتر کامیار سنایی، اسفند ۹۷.

درباره مدیریت سایت

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*